Viki Cavab - İstifadəçi töhfələri [az]

Həzrət Məsumə (s)

2026-10-04T08:13:09Z

Translationbot: ترجمه خودکار از ویکی فارسی

{{şərh başlanğıcı}}
{{sual}}
Həzrət Məsumənin (s) imamzadələr arasında yüksək mövqeyi nədən irəli gəlir?
{{sual sonu}}
{{cavab}}
[[Fayl:Hərəm 1.jpg|kiçik şəkil|Həzrət Məsumənin (s) hərəmi]]
'''Həzrət Məsumə (s)''' (173 - 201 h.q.) [[İmam Kazımın (ə)]] qızı, [[İmam Rzanın (ə)]] bacısı və [[şiələr]] arasında fəzilətli və məşhur qadınlardan biridir.

Əsl adı Fatimədir və məşhur ləqəbləri arasında Məsumə, Kərimə Əhli-beyt, Şəfiə və Tahirə var. Hədislərdə ona şəfaət, [[ismət]] və elmi məqam verilmişdir. İmam Rza (ə) bacısının məzarını ziyarət etməyin savabını öz məzarını ziyarət etməyin savabı ilə eyni tutmuşdur. Şiə alimlərindən Fatimə Məsumənin (s) şərəfi və fəziləti haqqında çoxlu məlumatlar nəql edilmişdir.

Fatimə Məsumənin (s) həyatının ən mühüm hadisələrindən biri qardaşı İmam Rza (ə) ilə görüşmək üçün İrana səfəri idi. Şiə kitablarında qeyd olunur ki, bu səfər zamanı Savə şəhərində onların karvanına hücum edilmiş və karvanın bəzi üzvləri öldürülmüşdür. Fatimə Məsumə (s) bu hadisədən sonra xəstələnmiş və Quma getdikdən sonra yataqda vəfat etmişdir.

Fatimə Məsumənin (s) məzarı [[Qum şəhəri]]ndədir. Əvvəlcə onun məzarı sadə bir qəbir idi. Bu məzar müxtəlif hökumət dövrlərində, xüsusilə şiə hökumətləri dövründə inkişaf etdirilmişdir. Fatimə Məsumənin (s) hərəminin inkişafının zirvəsi Səfəvilər dövründə və ondan sonra olmuşdur.
{{Portal|Şəxsiyyətlər|Ailə}}

== Mövqe ==
Fatimə Məsumə (s) [[şiə]] arasında ən fəzilətli imamzadələrdən sayılır.<ref>Qumi, Abbas ibn Məhəmmədrza, Müntəha əl-Amal fi Təvarix ən-Nəbi və əl-Al, Qum, Dəftər Nəşr İslami, c.2, səh.378.</ref> O, İmam Musa Kazım (ə)-ın qızı, İmam Rza (ə)-ın bacısı və [[İmam Cavad (ə)]]-ın bibisidir. Qum şəhərindəki hərəmi İranda İmam Rza (ə)-ın Məşhəddəki hərəminden sonra ikinci Əhli-beyt (ə) hərəmi hesab olunur.<ref>İshaqi, Seyid Hüseyn, Mahtab Əhli-beyt (Siri dər Zindəgi Kərimə-i Əhli-beyt Həzrət Məsumə), Qum, Mərkəz Pəjuheşha-yi İslami Səda və Sima, 1386 h.ş., səh.3-6.</ref>

=== Fəzilət ===
Fatimə Məsumə (s) [[şəfaət]] məqamına malik hesab olunur.<ref>Məhəmmədi Eştehardi, Məhəmməd, Həzrət Məsumə (s) Fatimə-i Dovom, Qum, Nəşr Əxlaq, 1380, səh.178-179.</ref> [[İmam Cəfər Sadiq (ə)]] Fatimə Məsumənin (s) şəfaətini şiələrin cənnətə daxil olmasına səbəb hesab etmişdir.<ref>Əl-Məclisi, Bihar əl-Ənvar əl-Camiə li-Dürər əl-Əxbar əl-Əimmə, Beyrut, Dar İhya ət-Turas əl-Ərəbi, 1403 h.q., c.57, səh.228.</ref> Bəziləri bu rəvayətə əsaslanaraq Fatimə Məsumənin (s) şəfaətini geniş hesab etmişlər.<ref>Məhəmmədi Eştehardi, Həzrət Məsumə (s) Fatimə-i Dovom, səh.178-179.</ref>

Bəziləri Fatimə Məsumənin (s) ziyarətnaməsinin bir hissəsinə əsaslanaraq onu [[Peyğəmbər Əkrəm (s)]], Həzrət Zəhra (s), [[Xədicə Kübra (s)]] və məsum imamların (ə) ruh və cisminin qızı hesab etmişlər.<ref>Məhəmmədi Eştehardi, Məhəmməd, “Həzrət Məsumə (s), Əxtər Taban Ali Məhəmməd (s)”, Nəşriyyə-i Pasdar İslam, ş.177, 1357.</ref> Həmçinin, bu ziyarətnamənin başqa bir hissəsindən Fatimə Məsumə (s) üçün ismət məqamı sübut edilmişdir.<ref>Məhəmmədi Eştehardi, Həzrət Məsumə (s) Fatimə-i Dovom, səh.159.</ref>

Onun torpağının və ziyarətinin bərəkətləri və fəzilətləri Fatimə Məsumənin (s) fəzilətinin digər cəhətlərindəndir. Bəzi rəvayətlərdə Fatimə Məsumənin (s) ziyarətinin mükafatı cənnət hesab edilmişdir.<ref>İbn Quluyə, Cəfər ibn Məhəmməd, Kamil əz-Ziyarat, təhqiq Əbdülhüseyn Əmini, Nəcəf, Dar əl-Mürtəzəviyyə, səh.324.</ref> Şiə alimlərindən Həzrət Fatimə Məsumənin (s) şərəfi və fəziləti haqqında çoxlu məlumatlar nəql edilmişdir.<ref>Bəzi nümunələr üçün bax: Məhəmmədi Eştehardi, Məhəmməd, “Həzrət Məsumə (s), Əxtər Taban Ali Məhəmməd (s)”.</ref> Məsələn, nəql olunur ki, 1050-ci ildə vəfat etmiş şiə filosofu Molla Sədra elmi və fəlsəfi problemlərini həll etmək üçün onu ziyarət edər və ona təvəssül edərdi.<ref>Qumi, Abbas ibn Məhəmmədrza, əl-Fəvaid ər-Rəzəviyyə fi Əhval Üləma əl-Məzhəb əl-Cəfəriyyə, təhqiq Nasir Baqiri Bidəhəndi, Qum, Bustan Kitab, 1385, səh.618.</ref> Həmçinin, [[Şeyx Abbas Qumi]] (1294-1359 h.q.), şiə mühəddisi və tarixçisi, Fatimə Məsuməni (s) cəlilli seyyidə və İmam Musa Kazımın (ə) ən fəzilətli qızlarından biri adlandırmışdır.<ref>Qumi, Müntəha əl-Amal, c.2, səh.378; həmçinin: Qumi, Abbas ibn Məhəmmədrza, Məfatih əl-Cinan, Qum, İntişarat Üsvə, tarixsiz, səh.562.</ref> Onun ziyarəti və hərəmi üçün bir çox kəramətlər mənbələrdə qeyd olunmuşdur.<ref>Ətraflı məlumat üçün bax: Məhəmmədi Eştehardi, Həzrət Məsumə (s) Fatimə-i Dovom, səh.191-219.</ref>
[[Fayl:Daxil hərəm6.JPG|kiçik şəkil|Həzrət Məsumənin (s) ziyarətgahı və hərəmin günbəzinin alt görünüşü]]

=== Bilik ===
Fatimə Məsumə (s) bilikli qadınlardan və hədis rəvayətçilərindən hesab edilmişdir.<ref>Sadiqi Ərdəstani, Əhməd, Zənan Danişmənd və Ravi Hədis, Qum, Mərkəz İntişarat Dəftər Təbliğat İslami, 1377, səh.350-351. </ref> Şiə və [[Əhli-sünnə]] mühəddisləri Fatimə Məsumədən (s) nəql olunan rəvayətləri öz mənbələrində qeyd etmişlər. Bu rəvayətlərdən bəzilərinə işarə etmək olar:

1. Məhəmməd ibn Məhəmməd Cəzəri (751-833 h.q.), mühəddis və Şafii fəqihi, Fatimə Məsumədən (s) vasitəsilə, o da məsumların (ə) qızları, məsələn, [[İmam Hüseyn (ə)]]-ın qızı Səkinə və [[İmam Əli (ə)]]-ın qızı Ümmü Gülsümdən vasitəsilə Fatimə Zəhradan (s) nəql edir ki, o həzrət buyurmuşdur: {{Ərəb mətni|tərcümə=Allah Rəsulunun (s) Qədir Xum günü buyurduğu sözü unutdunuzmu ki, buyurdu: Kimin mövlası mənəmsə, Əli (ə) də onun mövlasıdır və Əli (ə)-a buyurduğu sözü ki, sən mənə Harun (ə)-ın Musaya (ə) nisbəti kimidir.}}<ref>İbn əl-Cəzəri, Məhəmməd ibn Məhəmməd, Əsna əl-Mətalib fi Mənaqib əl-İmam Əli (ə), İsfahan, Məktəbə əl-İmam Əmirəlmöminin Əli (ə) əl-Amma, səh.50-51.</ref>

2. Bəkr ibn Əhməd Fatimə, İmam Rza (ə)-ın qızından, o da Fatimə Məsumədən (s), o da məsumların (ə) qızlarından vasitəsilə Fatimə Zəhradan (s) nəql edir ki, Allah Rəsulu (s) buyurmuşdur: Qiyamət günü hamı analarının adları ilə çağırılacaq, Əli ibn Əbu Talibin (ə) şiələri istisna olmaqla.<ref>Əl-Qumi, Abbas ibn Məhəmmədrza, Səfinə əl-Bihar və Mədinə əl-Hikəm və əl-Asar, Tehran, Dar əl-Üsrə li-Təbaə və ən-Nəşr, 1392, c.4, səh.545.</ref>

=== Ləqəblər ===
{{Həmçinin bax|Həzrət Məsumə (s) üçün Sətti ləqəbi}}
Həzrət Məsumə (s) üçün mənbələrdə bir çox ləqəblər qeyd olunmuşdur: Tahirə (pak), Həmidə (təriflənmiş), Birrə (xeyirxah), Rəşidə (inkişaf etmiş), Təqiyyə (təqvalı), Rəziyyə (Allahdan razı), Mərziyyə (Allahın razılığını qazanmış), Nəqiyyə (təmiz), Üxt ər-Rza (İmam Rzanın bacısı), Seyyidə-i Siddiqə (çox doğruçu xanım), Seyyidə-i Rəziyyə-i Mərziyyə (Allahdan razı və Allahın razılığını qazanmış xanım), Mühəddisə (hədis rəvayətçisi), Abidə (ibadət edən) və Sətti (ağa) ləqəblərinə işarə etmək olar.<ref>Nainiyi Ərdəstani, Məhəmmədəli ibn Hüseyn, Ənvar əl-Müşəşəin, təhqiq Məhəmmədrza Ənsari Qumi, Qum, Kitabxana-i Bozorg Həzrət Ayətullah əl-Üzma Mərəşi Nəcəfi, c.1, səh.211; həmçinin: Rəfii, Əli, Tarix Zindəgani İmam Kazım (ə), Tehran, Sepah Pasdaran İnqilab İslami, Nəmayəndəgi Vəli Fəqih, İdarə-i Amouzeşha-yi Əqidəti Siyasi, səh.21.</ref>

Məsumə İmam Kazımın (ə) qızının digər məşhur ləqəblərindən biridir. Bu ləqəb [[İmam Rza (ə)]]-dan nəql olunan bir rəvayətdən götürülmüşdür:{{Ərəb mətni|Mən zarə əl-Məsumə bi-Qum kəmən zarəni|tərcümə=Kim Qumda Məsuməni ziyarət edərsə, məni ziyarət etmiş kimidir.}} Məsumə ləqəbi məsumların (ə) ismət mərtəbəsindəki ismətə dəlalət etməsə də, onun ismət məqamında daha aşağı bir mərtəbəyə malik olduğunu göstərir; adi insanlarda tapılmayan bir mərtəbə.<ref>Rəfii, Tarix Zindəgani İmam Kazım (ə), səh.21.</ref>

Həzrət Məsumənin (s) digər ləqəblərindən biri Kərimə-i Əhli-beytdir. [[Ayətullah Mərəşi Nəcəfi|Mərəşi Nəcəfi]] (1276-1369 h.ş.), şiə təqlid mərcəsi, demişdir ki, [[İmam Baqir (ə)|İmam Məhəmməd Baqir (ə)]] və ya İmam Cəfər Sadiq (ə) yuxuda onun atasına demişdir: “Sənə Kərimə-i Əhli-beyt lazımdır.”<ref>Rəfii, Tarix Zindəgani İmam Kazım (ə), səh.21.</ref> Şəfiə Fatimə Məsumənin (s) digər ləqəblərindən biridir. İmam Sadiqdən (ə) nəql olunur: {{Ərəb mətni|tərcümə=Mənim övladlarımdan Fatimə adlı bir xanım Qumda vəfat edəcək ki, onun şəfaəti ilə bütün şiələrimiz cənnətə daxil olacaqlar.}}<ref>Rəfii, Tarix Zindəgani İmam Kazım (ə), səh.21.</ref>

== Biography ==
[[File:Inside the shrine 8.JPG|thumb|The Mirror Iwan in the shrine of Fatimah Ma'sumah (S.A.).]]
Not much information is available about the life of Lady Ma'sumah (S.A.); including her birth and death dates and details of her life.<ref>Mahallati, Riyāḥīn al-Sharīʿah, vol. 5, p. 31.</ref> According to some later sources, her birth occurred in the year 173 AH, during the caliphate of [[Harun al-Rashid]], in Medina. Fatimah Ma'sumah lost her father, Imam Kadhim (A.S.), at the age of ten.<ref>[https://amfm.ir/veladat-ta-vafat/ From Birth to Death,] Comprehensive Portal of the Holy Shrine of Lady Fatimah Ma'sumah (S.A.), Date of publication: 1398, Date of visit: 1401.</ref> Fatimah Ma'sumah's (S.A.) father was Imam Musa al-Kadhim (A.S.), the seventh Imam of the Shiites, and her mother, Najmah, was a virtuous lady. [[Shaykh Saduq]] narrated that Najmah Khatun was famous for her intellect, wisdom, obedience, worship, and observance of etiquette. Historical sources have explicitly stated that Imam Reza (A.S.) and Lady Ma'sumah (A.S.) shared the same mother.<ref>A group of authors, Encyclopedia of Imam Kadhim (A.S.), no place, Ashura Specialized Website, no date, p. 338.</ref>

Lady Ma'sumah (S.A.) did not marry during her lifetime. Some have cited the reason for her not marrying as not finding a suitable match or someone worthy of her.<ref>Elhami, Davood, A Journey Through the History of Shiism, Qom, Maktab Islam, 1375, p. 545.</ref> One of the mentioned possibilities regarding her non-marriage is that Imam Kadhim (A.S.) himself advised his daughters not to marry. Opponents of this claim have rejected such a will as being contrary to the tradition of the Prophet (P.B.U.H.) and the practice of the Ahl al-Bayt (A.S.). Some have also said that the severe oppression during the eras of Harun and [[Ma'mun]] Abbasid made it difficult for anyone to dare to visit Musa ibn Ja'far's house and become his son-in-law. Furthermore, the imprisonment of Lady Musa ibn Ja'far (A.S.), his martyrdom in prison, Imam Reza's (A.S.) summoning to Khorasan, and the Imam's separation from his sisters added to this reason.<ref>Hosseini, Seyyed Javad, "The Secret of Lady Ma'sumah's (S.A.) Non-Marriage," Farhang Kowsar, 1386, No. 69.</ref>

=== Journey to Iran and Demise ===
The author of the [[History of Qom]] states that in the year 200 AH, Ma'mun, the Abbasid Caliph, summoned Imam Reza (A.S.) from Medina to Marv to be his heir apparent. The Imam's sister, Fatimah Ma'sumah (S.A.), set out for Iran in 201 AH with the intention of visiting her brother. It is said that Lady Fatimah Ma'sumah (S.A.) had prepared for the journey after receiving her brother's letter.<ref>Faqihi, Ali-Asghar, Religious History of Qom, Qom, Zaer Publications, 1387, p. 92.</ref>

Fatimah Ma'sumah (S.A.) traveled towards Tus in Iran in 201 AH. On this journey, five of Fatimah Ma'sumah's (S.A.) brothers, namely Fadl, Ja'far, Hadi, Qasim, and Zayd, along with several of her nephews and some servants, accompanied her. According to some, Fatimah Ma'sumah (S.A.) traveled with 23 of her brothers and nephews. Others have said that Lady Ma'sumah (S.A.) was accompanied by only one servant on this journey.<ref>[https://amfm.ir/veladat-ta-vafat/ From Birth to Death,] Comprehensive Portal of the Holy Shrine of Lady Fatimah Ma'sumah (S.A.), Date of publication: 1398, Date of visit: 1401.</ref> Fatimah Ma'sumah (A.S.) endured the hardship of this long journey until she reached the city of Saveh. The people of that city, who were enemies of the [[Ahl al-Bayt (A.S.)]] at that time, attacked her caravan. A fierce battle ensued, and all of her brothers and nephews were martyred. The grief of the martyrdom of 23 relatives eventually led Fatimah Ma'sumah to her sickbed. The people and nobles of Qom, who were lovers of the Prophet's family (P.B.U.H.), upon learning of this event, went to Saveh and, after meeting Fatimah Ma'sumah (S.A.), took her to Qom at her request. Fatimah Ma'sumah stayed for seventeen days in the house of one of the elders of Qom, named Musa ibn Khazraj Ash'ari, while she was ill. Finally, Fatimah Ma'sumah (S.A.) passed away on the tenth of Rabi' al-Thani in the year 201 AH in the city of Qom.<ref>Rafiei, History of Imam Kadhim's Life (A.S.), pp. 24-25.</ref>

The exact date of Fatimah Ma'sumah's (S.A.) demise is not mentioned in early sources; however, later sources have stated her death anniversary as the tenth of Rabi' al-Thani in the year 201 AH, at the age of 28. Some have also recorded the twelfth of Rabi' al-Thani. Some researchers believe that both dates are estimates.<ref>[https://lib.eshia.ir/11142/1/20/ولادت_حضرت_معصومه 23 Rabi' al-Awwal, Anniversary of the Arrival of Lady Fatimah Ma'sumah (S.A.)], Library of Fiqh School, Date of publication: 1396, Date of visit: 1401.</ref> According to another report, after that attack in Saveh, enemies poisoned Fatimah Ma'sumah's (S.A.) food, and that poison caused her illness and ultimately her martyrdom after seventeen days.<ref>Tashid, Ali-Akbar, Ismail's Gift or the Uprising of the Alawi Sayyids for the Caliphate, Tehran, Dar al-Kutub al-Islamiyyah, 1385 SH, p. 166.</ref>

Some have said that given the military conflict with Fatimah Ma'sumah's (S.A.) caravan, her martyrdom was probable; because her illness was affected by this war. The report in the History of Qom, regarding Fatimah Ma'sumah's (S.A.) demise due to illness, can be interpreted as the conservative stance of the dominant Ash'aris who tried to maintain their relationship with the Abbasid government. The author of the History of Qom was one of the Ash'aris.<ref>Pak, Mohammad Reza, "Qom in the First Two Centuries of Hijra," History of Islam, Islamic Propagation Office of Qom Seminary, 1382, No. 14, p. 10.</ref>

== Pilgrimage and its Rewards ==
{{Main article|Ziyarat-nama of Lady Fatimah Ma'sumah}}
The pilgrimage to Lady Fatimah Ma'sumah holds a special status in the words of the Ahl al-Bayt, and narrations have been issued regarding its importance. These narrations speak of the rewards for her pilgrimage.<ref name=":02">{{Journal citation|first1=Hadi|last1=Daneshvar|year=1999|issue=35|title=Recommendations for the Pilgrimage of Lady Ma'sumah (PBUH)|pages=28-31|journal=Farhang-e Kowsar}}</ref>

# Sa'd ibn Sa'd asked Imam Reza (AS) about the pilgrimage of Fatimah, daughter of Musa? The Imam said: {{Arabic text|مَنْ‏ زَارَهَا فَلَهُ‏ الْجَنَّه|translation=Whoever visits her, Paradise is for him.}} <ref>Ibn Qulawayh, Ja'far ibn Muhammad, Kamil al-Ziyarat, Najaf Ashraf, Dar al-Murtadawiyyah, first edition, 1356 AH, Chapter 106, p. 324, Hadith 1.</ref> <ref>Ibn Babawayh, Muhammad ibn Ali, Uyun Akhbar al-Reza (AS), Tehran, Nashr Jahan, first edition, 1378 AH, Chapter 67, vol. 2, p. 267, Hadith 1.</ref>
# [[Imam Jawad (AS)]] said regarding the virtue of visiting the grave of his aunt: {{Arabic text|مَنْ زَارَ قَبْرَ عَمَّتِي بِقُمَّ فَلَهُ الْجَنَّه|translation=Whoever visits the grave of my aunt in Qom, Paradise is for him.}} <ref>Ibn Qulawayh, Ja'far ibn Muhammad, Kamil al-Ziyarat, Najaf Ashraf, Dar al-Murtadawiyyah, first edition, 1356 AH, Chapter 106, p. 324, Hadith 2.</ref>

=== Ziyarat-nama ===
[[Allamah Majlisi]] in his book [[Bihar al-Anwar]] and some other works has narrated a Ziyarat-nama for Lady Ma'sumah.<ref>Majlisi, Bihar al-Anwar, vol. 99, pp. 266-267; also: Majlisi, Muhammad Baqir, Tuhfat al-Za'ir, Qom, Imam Hadi (AS) Institute, 1386 SH, p. 4; also: Majlisi, Zad al-Ma'ad, Beirut, Mu'assasat A'lami lil-Matbu'at, 1423 AH, pp. 547-548.</ref> which is recited today beside her shrine.

This Ziyarat-nama begins with divine invocations. Initially, near the grave and facing the Qibla, one should recite "Allahu Akbar" 34 times, "Subhanallah" 33 times, and "Alhamdulillah" 33 times, and then the text of the Ziyarat-nama is recited.<ref>Majlisi, Bihar al-Anwar, vol. 99, pp. 266-267.</ref>

{{Collapsible twin quote
| title = Ziyarat-nama of Lady Ma'sumah (SA)
| left column title = Translation|السَّلامُ عَلَىٰ آدَمَ صِفْوَهِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَىٰ نُوحٍ نَبِیِّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَى إِبْراهِیمَ خَلِیلِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَىٰ مُوسَىٰ کَلِیمِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَىٰ عِیسىٰ رُوحِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا رَسُولَ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا خَیْرَ خَلْقِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا صَفِیَّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللّٰهِ خاتَِمَ النَّبِیِّینَ،|Peace be upon Adam, the chosen of Allah; peace be upon Noah, the Prophet of Allah; peace be upon Abraham, the friend of Allah; peace be upon Moses, the interlocutor of Allah; peace be upon Jesus, the spirit of Allah; peace be upon you, O Messenger of Allah; peace be upon you, O best of Allah's creation; peace be upon you, O chosen of Allah; peace be upon you, O Muhammad ibn Abdullah, the Seal of the Prophets,|السَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طالِبٍ وَصِیَّ رَسُولِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا فاطِمَهُ سَیِّدَهَ نِساءِ الْعالَمِینَ، السَّلامُ عَلَیْکُما یَا سِبْطَیْ نَبِیِّ الرَّحْمَهِ وَسَیِّدَیْ شَبابِ أَهْلِ الْجَّنَهِ،|Peace be upon you, O Commander of the Faithful, Ali ibn Abi Talib, the successor of the Messenger of Allah; peace be upon you, O Fatimah, the Lady of the women of the worlds; peace be upon you two, O two grandsons of the Prophet of Mercy and two masters of the youth of Paradise,|السَّلامُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ سِیِّدَ الْعابِدِینَ وَقُرَّهَ عَیْنِ النَّاظِرِینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ باقِرَ الْعِلْمِ بَعْدَ النَّبِیِّ؛|Peace be upon you, O Ali ibn al-Husayn, the master of worshippers and the delight of the eyes of beholders; peace be upon you, O Muhammad ibn Ali, the splitter of knowledge after the Prophet; |السَّلامُ عَلَیْکَ یَا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الصَّادِقَ الْبارَّ الْأَمِینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ الطَّاهِرَ الطُّهْرِ،|Peace be upon you, O Ja'far ibn Muhammad, the truthful, righteous, and trustworthy; peace be upon you, O Musa ibn Ja'far, the pure and purified Imam,|السَّلامُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ مُوسَى الرِّضَا الْمُرْتَضىٰ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ التَّقِیَّ،|Peace be upon you, O Ali ibn Musa al-Reza, the chosen Imam; peace be upon you, O Muhammad ibn Ali al-Taqi,|السَّلامُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ النَّقِیَّ النَّاصِحَ الْأَمِینَ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ، السَّلامُ عَلَى الْوَصِیِّ مِنْ بَعْدِهِ.|Peace be upon you, O Ali ibn Muhammad al-Naqi, the sincere and trustworthy advisor; peace be upon you, O Hasan ibn Ali; peace be upon the successor after him.|اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ نُورِکَ وَسِراجِکَ، وَوَلِیِّ وَلِیِّکَ، وَوَصِیِّ وَصِیِّکَ، وَحُجَّتِکَ عَلَىٰ خَلْقِکَ،|O Allah, send blessings upon Your light and Your lamp, and the representative of Your representative, and the successor of Your successor, and Your proof over Your creation,|السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ رَسُولِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ فاطِمَهَ وَخَدِیجَهَ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ الْحَسَنِ وَالْحُسَیْنِ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ وَلِیِّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا أُخْتَ وَلِیِّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا عَمَّهَ وَلِیِّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ وَرَحْمَهُ اللّٰهِ وَبَرَکاتُهُ؛|Peace be upon you, O daughter of the Messenger of Allah; peace be upon you, O daughter of Fatimah and Khadijah; peace be upon you, O daughter of the Commander of the Faithful; peace be upon you, O daughter of Hasan and Husayn; peace be upon you, O daughter of the Wali of Allah; peace be upon you, O sister of the Wali of Allah; peace be upon you, O aunt of the Wali of Allah; and peace, mercy, and blessings of Allah be upon you, O daughter of Musa ibn Ja'far;|السَّلامُ عَلَیْکِ عَرَّفَ اللّٰهُ بَیْنَنا وَبَیْنَکُمْ فِی الْجَنَّهِ، وَحَشَرَنا فِی زُمْرَتِکُمْ، وَأَوْرَدَنا حَوْضَ نَبِیِّکُمْ، وَسَقَانا بِکَأْسِ جَدِّکُمْ مِنْ یَدِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طالِبٍ صَلَواتُ اللّٰهِ عَلَیْکُمْ،|Peace be upon you. May Allah establish recognition between us and you in Paradise, and gather us in your company, and lead us to the pond of your Prophet, and quench our thirst with the cup of your grandfather from the hand of Ali ibn Abi Talib. May the blessings of Allah be upon you all,|أَسْأَلُ اللّٰهَ أَنْ یُرِیَنا فِیکُمُ السُّرُورَ وَالْفَرَجَ، وَأَنْ یَجْمَعَنا وِإِیَّاکُمْ فِی زُمْرَهِ جَدِّکُمْ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ، وَأَنْ لَایَسْلُبَنا مَعْرِفَتَکُمْ إِنَّهُ وَلِیٌّ قَدِیرٌ،|I ask Allah to show us joy and relief through you, and to gather us and you in the company of your grandfather Muhammad (may Allah's blessings be upon him and his family), and not to deprive us of your knowledge. Indeed, He is a powerful guardian.|أَتَقَرَّبُ إِلَى اللّٰهِ بِحُبِّکُمْ، وَالْبَراءَهِ مِنْ أَعْدائِکُمْ، وَالتَّسْلِیمِ إِلَى اللّٰهِ راضِیاً بِهِ غَیْرَ مُنْکِرٍ وَلَا مُسْتَکْبِرٍ، وَعَلَىٰ یَقِینِ مَا أَتىٰ بِهِ مُحَمَّدٌ وَبِهِ راضٍ، نَطْلُبُ بِذٰلِکَ وَجْهَکَ یَا سَیِّدِی اللّٰهُمَّ وَرِضاکَ وَالدَّارَ الْآخِرَهَ، یَا فاطِمَهُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّهِ فَإِنَّ لَکِ عِنْدَ اللّٰهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ.|I seek nearness to Allah through my love for you, and disavowal of your enemies, and submission to Allah, being pleased with it, neither denying nor arrogant, and with certainty in what Muhammad brought, and pleased with it. By this, I seek Your countenance, O my Master, O Allah, and Your pleasure, and the abode of the Hereafter. O Fatimah, intercede for me in Paradise, for indeed you have a high status with Allah.|اللّٰهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ أَنْ تَخْتِمَ لِی بِالسَّعادَهِ فَلَا تَسْلُبَ مِنِّی مَا أَنَا فِیهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّهَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ . اللّٰهُمَّ اسْتَجِبْ لَنا وَتَقَبَّلْهُ بِکَرَمِکَ وَعِزَّتِکَ وَبِرَحْمَتِکَ وَعافِیَتِکَ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ أَجْمَعِینَ وَسَلَّمَ تَسْلِیماً یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.|O Allah, I ask You to seal my life with happiness, and not to take away from me what I possess. There is no power or strength except with Allah, the Most High, the Most Great. O Allah, answer us and accept it with Your generosity and Your might, and with Your mercy and Your well-being. And may Allah send blessings upon Muhammad and all his family, and grant them complete peace, O Most Merciful of the merciful.
}}

== Shrine ==
According to historical sources, Fatimah Ma'sumah (SA) was buried in the Bagh-e Babalan neighborhood of Qom.<ref>Kiani, Yousef, "The Complex of the Holy Shrine of Lady Ma'sumah (SA)", Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, No. 151, Autumn 1999 SH, p. 64.</ref> Initially, a mat was placed over her grave.<ref name=":0">Sajjadi, Sadegh, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, Tehran, Center for the Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, p. 360.</ref> After that, the shrine of Lady Ma'sumah (SA) has undergone many changes and developments throughout history and has expanded in different periods.<ref name=":3">Sajjadi, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, pp. 358-362.</ref> The construction of the mausoleum of Fatimah Ma'sumah (SA) began in the mid-3rd century AH, and during the 4th to 6th centuries, it had a dome and was decorated.<ref name=":2">Sotoudeh, Manouchehr, Inscriptions of the Holy Shrine of Lady Ma'sumah (SA) and its surrounding courtyards, Qom, Library of Grand Ayatollah Mar'ashi Najafi, 1375 SH, p. 19.</ref> However, until the Safavid era, there was no magnificent zarih (cage-like structure over the grave) or iwan (vaulted hall) for the shrine.<ref name=":1">Rezaei Nadoushan, "The Evolution of the Shrine of Lady Ma'sumah (SA)", Iranian Architectural Studies, p. 92.</ref>

During the Safavid period, the shrine was expanded, including the construction of the Atiq Courtyard and the Golden Iwan.<ref name=":4">Sajjadi, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, p. 359.</ref> The expansion of the shrine continued during the Qajar period. [[Fath-Ali Shah Qajar]] paved the floor of the shrine with marble. According to an inscription in the shrine, the mirror-work on the walls of the shrine also began during Fath-Ali Shah's reign and was completed during the time of Mohammad Shah.<ref name=":4" /> During the reign of Naser al-Din Shah Qajar, the Atabaki Courtyard was also built.<ref>Vazin Afzal, Mehdi, "The Expansion of the Shrine of Lady Ma'sumah and the Increase of Pilgrims to Qom during Naser al-Din Shah's Reign", Research in History, Second Year, No. 3, Autumn 2011 SH, p. 65.</ref> After the Islamic Revolution of Iran, the shrine was further expanded, and sections such as the Imam Khomeini Shabestan (prayer hall) were added to the shrine.<ref name=":5">"[https://reiseniran.de/fa/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%82%D9%85/ The Shrine of Lady Ma'sumah]", Reisen Iran website, date of publication: June 3, 2022, date of access: January 4, 2023 SH.</ref>

After the [[Islamic Revolution of Iran]], the shrine was further expanded, and sections such as the Imam Khomeini Shabestan were added to the shrine.<ref name=":5" />[[File:Haram Hazrat Masoumeh.jpg|left|500px|Map of the Shrine of Lady Ma'sumah (AS)]]
=== Courtyards and Porticos ===
The Shrine of Lady Ma'sumah (SA) has several courtyards:
* The Atiq Courtyard, which is called the Small Courtyard, the Old Courtyard, and today the Imam Hadi (AS) Courtyard. This courtyard is square-shaped and has three iwans. The Golden Iwan is located in this courtyard.<ref>Sajjadi, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, p. 360.</ref>
* The Atabaki Courtyard, which is called the New Courtyard and today the Imam Reza (AS) Courtyard. This courtyard was built during the reign of Naser al-Din Shah Qajar by Mirza Ali Asghar Khan Atabak. The Mirror Portico, which was built in 1130 AH by the order of Ali Akbar Khan Atabak, is located in this courtyard.<ref>Sajjadi, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, pp. 360-361.</ref>
* The Saheb al-Zaman (AS) Courtyard, which covers an area of approximately 8000 square meters and has four entrances. This courtyard is located next to the Imam Khomeini Shabestan.<ref name=":5" />
* The Jawad al-A'immah (AS) Courtyard; this courtyard, which covers an area of more than 15000 square meters, was built over the Qomrud river. This courtyard, with four main entrances and two emergency entrances, was built in the late 2000s.<ref>"[https://reiseniran.de/fa/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%82%D9%85/ The Shrine of Lady Ma'sumah]" Reisen Iran website.</ref>
* The Prophet Muhammad (PBUH) Courtyard; the construction of this courtyard began in the late 2000s.<ref>"[https://reiseniran.de/fa/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%82%D9%85/ The Shrine of Lady Ma'sumah]" Reisen Iran website.</ref>

There are six porticos in the Shrine of Lady Ma'sumah (SA), most of which have smaller domes than the main dome of the shrine. Three porticos were built by the [[Safavids]], two by the [[Qajars]], and one belongs to the contemporary era.<ref>Sajjadi, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, pp. 360-361.</ref>
[[File:Evolution of the Shrine of Lady Ma'sumah.png|thumbnail|300px|Evolution of the Shrine of Lady Ma'sumah up to the Naser al-Din Shah era.]]

=== Zarih ===
The first zarih (cage-like structure over the grave) of the shrine of Lady Ma'sumah (SA) was built by [[Shah Tahmasp I]]. Shah Tahmasp later installed another zarih made of white and transparent steel around the previous one. This zarih was replaced in 1000 AH by [[Shah Abbas I Safavi]] with another zarih. Fath-Ali Shah Qajar covered this zarih with silver plates in 1245 AH and placed it on a marble base. After some renovations, its shape was finally changed and its height increased in 1348 SH.<ref>Sajjadi, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, pp. 359-360.</ref> In 2001 SH, the zarih of Lady Ma'sumah (SA) underwent a complete reconstruction.<ref>"[https://www.isna.ir/news/95050112516/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86 Historical overview of the holy zarih of Lady Ma'sumah (SA) from beginning to present]", ISNA, date of publication: August 10, 2016, date of access: January 1, 2023 SH.</ref>

=== Dome ===
[[File:Old Shrine 8.jpg|200px|left|Presence of tombstones in Atabaki Courtyard]]
The first dome over the shrine of Lady Ma'sumah was built by a woman named Zaynab,<ref>Sajjadi, "[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257471/%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87 The Shrine of Lady Ma'sumah]", Center for the Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, p. 360.</ref> whom some have identified as the daughter of Imam Jawad (AS).<ref>Nadoushan, Mohammad Rezaei, "The Evolution of the Shrine of Lady Ma'sumah (SA)", Iranian Architectural Studies, No. 16, Autumn and Winter 2019 SH, p. 92.</ref> "Amir Abul Fazl Iraqi", the ruler of Qom during the Seljuk period, built a new dome.<ref>""The Holy Shrine of Lady Ma'sumah (AS) (Qom)", Islamic Teachings (Endowments Organization), No. 29, September 1978 SH, p. 56.</ref> In 925 AH, Shah Begum Safavi demolished this dome and built another one, which remains today. This dome was decorated with 12000 golden bricks in 1518 AH by the order of Fath-Ali Shah. The height of this dome from the roof of the shrine is 16 meters and from the ground level is 32 meters.<ref>Sajjadi, "The Shrine of Lady Ma'sumah", The Great Islamic Encyclopedia, vol. 1, p. 360.</ref> The dome was renovated in the 2000s during the Islamic Republic era.<ref>Faqih Mirzaei, Hossein, "[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4180/4780/39392/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87%22%D8%B3%22 Reconstruction plan of the dome of the holy shrine of Lady Fatimah Ma'sumah (SA)]", Hawzah Information Base, date of publication: April 21, 2003, date of access: January 3, 2023.</ref>

=== Minarets ===
* There are two minarets in the Atabaki Courtyard, which are among the tallest structures of the shrine and are located above the Mirror Iwan.
* Two minarets are located on the other side of the Atabaki Courtyard, opposite the Mirror Iwan.
* Two minarets were built in the Golden Iwan in the Atiq Courtyard, which are covered with spiral knot tiles.<ref>"[https://hawzah.net/fa/Question/View/65088/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%22%D8%B3%22 History of the Shrine of Lady Ma'sumah (SA)]", Hawzah Information Base, date of publication: July 15, 2018 SH, date of access: December 31, 2022 SH.</ref>

== Gallery ==
<gallery mode="packed" heights="150px">
File:حرم قدیمی ۱.jpg|Exterior view of the Holy Shrine of Fatimah Ma'sumah (S.A.) from Astaneh Square (1859 CE).
File:حرم قدیمی۳.jpg|Atiq Courtyard and Naqqareh Khaneh (1887 CE).
File:حرم قدیمی ۴.jpg|Exterior view of the Holy Shrine of Fatimah Ma'sumah (S.A.) from Qomrud River and the high walls built to prevent floods from entering the shrine (1890 CE).
File:حرم قدیمی ۵.jpg|Zarih (enclosure) of the tomb of Fatimah Ma'sumah (S.A.) (1905 CE).
File:حرم قدیمی ۹.jpg|Panoramic view of the Holy Shrine of Fatimah Ma'sumah (S.A.) (1927 CE).
File:حرم قدیمی ۷.jpg|A view of a part of Atabaki Courtyard.
File:حرم ۲.jpg|Exterior view of the Holy Shrine of Fatimah Ma'sumah from Astaneh Square (1887 CE).
File:قرآن‌خوانی در شبستان امام خمینی.jpg|Group recitation of the Quran in Imam Khomeini Shabestan of the Holy Shrine of Fatimah Ma'sumah (S.A.).
File:داخل حرم ۵.JPG|A view of one of the porticos of the Holy Shrine of Fatimah Ma'sumah (S.A.).
File:حرم ۳.jpg|A view of the dome and minarets of Atabaki Courtyard of the Holy Shrine of Fatimah Ma'sumah (S.A.).
</gallery>

== References ==
{{پانویس|۲}}
{{شاخه
| شاخه اصلی =History
| شاخه فرعی۱ =Exemplary Women
| شاخه فرعی۲ =
| شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه =done
| تیترها =done
| ویرایش =done
| لینک‌دهی =done
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =done
| ارجاعات =
| ارزیابی کمی =done
| تکمیل =
| اولویت =B
| کیفیت =B
}}
{{پایان متن}}

[[ar:فاطمة المعصومة]]
[[bn:হযরত মাসুমা (সা.)]]
[[en:Lady Fatimah Ma'sumah (a)]]
[[es:Hazrat Masumeh (P)]]
[[fa:حضرت معصومه(س)]]
[[fr:Hazrat Masoumeh (s)]]
[[ms:Hazrat Masoumeh (s.a.)]]
[[ps:حضرت معصومه(س)]]
[[ru:Хазрат Масуме (с)]]
[[ur:حضرت معصومہ (س)]]

Əhzab surəsinin 72-ci ayəsində insanın İlahi əmanəti qəbul etməsi

2026-09-12T03:49:39Z

Translationbot: ترجمه خودکار از ویکی فارسی

{{şərh başlanğıcı}}{{sual}}
Əhzab surəsinin 72-ci ayəsindəki İlahi əmanətdən məqsəd nədir?
{{sual sonu}}'''Əmanət''' təfsirçilərin təbirincə; [[Kamillik]], [[kamilləşmə]] qabiliyyəti, itaət və hər şeydən qoparaq [[fəna fillah]] olaraq tərif edilmişdir.

{{cavab}}
{{portal|Quran}}

== Əmanətin təqdim edilməsinin mənası ==
Təfsirçilər {{Quran|إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنْسَانُ إِنَّهُ کَانَ ظَلُومًا جَهُولًا|tərcümə=Biz əmanəti [İlahi vəzifə yükünü] göylərə, yerə və dağlara təklif etdik. Onlar onu daşımaqdan imtina etdilər və ondan qorxdular. İnsan isə onu daşıdı. Həqiqətən, o, zalım və cahil idi.|surə=Əhzab|ayə=72}} ayəsinin şərhində Allahın əmanətinin göylərə, yerə və dağlara təqdim edilməsinin məqsədi barədə müxtəlif fikirlər irəli sürmüşlər:
* "Təqdim etmək" onun məcazi mənasıdır. Ayə yalnız bir təmsil və bir növ vəziyyətin ifadəsidir. Ayənin mənası budur ki, əgər təqdim etsəydik və onların şüuru olsaydı, əmanətin böyüklüyü və çətinliyi səbəbindən qəbul etməzdilər.
{{sitat qutusu
| hizalama = sol
| başlıq =
| şrift ölçüsü = kiçik
| sitat = <small>'''İbn Ərəbi:'''</small>
"Allahın səssiz varlıqlarla danışığı, rəsmi alimlərin ümumi fikrincə, halın danışığıdır və buna görə də onlar (İnna əraznəl-əmanətə...) kimi ayələri təvil edirlər... Lakin kəşf əhli üçün səssiz heç bir şey yoxdur və bütün varlıq, cansız, bitki və heyvan olmaqla, Allahın sözünü Onun izni ilə hiss aləmində, xəyal aləmində deyil, eşidirlər.<ref>{{jurnal istinadı|il=1383|dövr=on üçüncü il|nömrə=83|soyad=Nouruzi, Həmid|başlıq=Əmanət yükü, Əmanət ayəsinin təfsiri|səhifə=41-48|jurnal=Mərifət fəslnaməsi}}</ref>
}}
* Allahın əmanəti göylərdən, yerdən və dağlardan daha ağırdır və bunlar onu daşıya bilməzlər. Əllamə Təbatəbai də bu fikrə yaxın bir söz söyləmişdir.
* Əbu Əli Cəbbai kimi [[Mötəzilə]] alimləri təqdim etmənin həqiqi mənada olduğunu və əmanətin göylərin, yerin və dağların əhalisinə təqdim edildiyini və yalnız insanın onu qəbul etdiyini düşünürlər.
* [[İrfani məktəblər]]in ardıcılı olan təfsirçilərin əksəriyyəti "təqdim etmə"nin həqiqi mənada olduğunu və Quranın baxışına görə bütün varlığın şüurlu olduğunu, buna görə də Allah ilə kainatın varlıqları arasında danışığın heç bir qəribəliyi olmadığını düşünürlər. Bu ayə də Allah ilə göylər və yer arasında, əlbəttə ki, onlara uyğun bir dildə həqiqi bir dialoqun olduğunu göstərir.<ref>{{jurnal istinadı|il=1383|dövr=on üçüncü il|nömrə=83|soyad=Nouruzi, Həmid|başlıq=Əmanət yükü, Əmanət ayəsinin təfsiri|səhifə=41-48|jurnal=Mərifət fəslnaməsi}}</ref>

== Əmanətin mənası ==
[[Əllamə Təbatəbai]] əmanətdən məqsədin düzgün inanclara, saleh əməllərə və kamillik yolunu getməklə əldə edilən bir kamillik olduğunu düşünür. O, bu kamillikdə heç bir varlığın, nə göylərin, nə yerin, nə də başqalarının insanla şərik olmadığını və Allahın onu özü üçün xalis etdiyini qeyd edir.<ref>{{kitab istinadı|başlıq=Təfsir əl-Mizan tərcüməsi|il=1402|ad=Məhəmmədhüseyn|soyad=Təbatəbai|nəşriyyat=Qum Elmi Hövzəsinin Müəllimlər Cəmiyyəti, İslam Nəşrləri Ofisi|cild=16|səhifə=525|yer=Qum}}</ref>

[[Təfsir-i Nümunə]]də İlahi əmanət, kamilləşmə qabiliyyəti və iradə və ixtiyar ilə birlikdə kamil insanın məqamı olaraq qəbul edilmişdir.<ref>{{kitab istinadı|başlıq=Təfsir-i Nümunə|il=1374|ad=Nasir|soyad=Məkarim Şirazi|nəşriyyat=Darul-Kutubul-İslamiyyə|cild=17|səhifə=481|yer=Tehran}}</ref> Bəziləri Allahın əmanətdən məqsədinin itaət olduğunu söyləmiş<ref>{{kitab istinadı|başlıq=Təfsir Cəvamiul-Cami|il=1421|ad=Fəzl ibn Həsən|soyad=Təbərsi|nəşriyyat=Müəssisətun-Nəşril-İslami|cild=3|səhifə=85|yer=Qum}}</ref> və [[Molla Sədra]] əmanəti hər şeydən qoparaq [[fəna fillah]] olaraq qəbul etmişdir.<ref>{{kitab istinadı|başlıq=Əsrarul-Ayat və Ənvarul-Bəyyinat|il=1360|soyad=Sədrəddin Şirazi, Məhəmməd ibn İbrahim|nəşriyyat=İslam Hikmət və Fəlsəfə Cəmiyyəti|səhifə=161|yer=Tehran}}</ref>

[[İbn Məsud]]dan, [[Həzrəti Məhəmməd|Peyğəmbər]]in səhabəsindən nəql edilmişdir ki, əmanət beş namazı vaxtında qılmaq, malın zəkatını vermək, Ramazan ayının orucunu tutmaq, həcc etmək və doğru söz söyləməkdir.<ref>{{kitab istinadı|başlıq=Kəşful-Əsrar və Uddətul-Əbrar|il=1371|ad=Əhməd ibn Məhəmməd|soyad=Meybədi|nəşriyyat=Əmir Kəbir|cild=8|səhifə=93|yer=Tehran}}</ref>

== İnsanın əmanəti daşımaq qabiliyyəti ==
İnsanın İlahi əmanəti öz üzərinə götürmək qabiliyyəti və bacarığı insanın digər varlıqlar üzərindəki ən böyük və ən vacib üstünlüyüdür.<ref>{{kitab istinadı|başlıq=Təfsir-i Nümunə|il=1374|ad=Nasir|soyad=Məkarim Şirazi|nəşriyyat=Darul-Kutubul-İslamiyyə|cild=17|səhifə=481|yer=Tehran}}</ref> İnsan özündə gizlənən qabiliyyətinə görə İlahi əmanəti qəbul etməyə hazır hesab edilmişdir. [[Əllamə Təbatəbai]] hesab edir ki, əgər İlahi vilayəti göylərin və yerin vəziyyəti ilə müqayisə etsək, görərik ki, bunlar bu əmanəti daşıya bilməzlər və yalnız insan onu daşıya bilər. O, göylərin və yerin imtina etməsi və insanın onu qəbul etməsinin mənasının insanın göylərdə və yerdə olmayan bir qabiliyyətə və ləyaqətə malik olması olduğunu düşünür.<ref>{{kitab istinadı|başlıq=Tərcümə Təfsir əl-Mizan|il=1402|ad=Məhəmmədhüseyn|soyad=Təbatəbai|nəşriyyat=Qum Elmi Hövzəsinin Müəllimlər Cəmiyyəti, İslam Nəşrləri Ofisi|cild=16|səhifə=525|yer=Qum}}</ref>

== Mənbələr ==
{{istinadlar|2}}
{{şaxə
| əsas şaxə = Quran elmləri və maarifi
| alt şaxə1 = Quranda antropologiya
| alt şaxə2 = Antropologiya
| alt şaxə3 =
}}{{məqaləni tamamla
| id = edildi
| başlıqlar = edildi
| redaktə = edildi
| keçid = edildi
| naviqasiya =
| indeks = edildi
| yönləndirmə = edildi
| istinadlar =
| müəllif tərəfindən nəzərdən keçirilməsi =
| nəzərdən keçirilməsi = edildi
| tamamlanması =
| prioritet = c
| keyfiyyət = b
}}
{{şərh sonu}}{{istinadlar}}

[[ar:قبول الإنسان للأمانة الإلهية في الآية 72 من سورة الأحزاب]]
[[bn:সূরা আহযাবের ৭২ নং আয়াতে মানুষের দ্বারা আল্লাহর আমানত গ্রহণ]]
[[en:Man's Acceptance of the Divine Trust in Verse 72 of Surah Al-Ahzab]]
[[es:Aceptación del fideicomiso divino por el ser humano en el versículo 72 de la Sura Al-Ahzab]]
[[fa:پذیرفتن امانت الهی توسط انسان در آیه ۷۲ سوره احزاب]]
[[fr:L'acceptation du dépôt divin par l'homme dans le verset 72 de la sourate Al-Ahzab]]
[[ms:Penerimaan Amanah Ilahi oleh Manusia dalam Ayat 72 Surah Al-Ahzab]]
[[ps:په سوره احزاب ۷۲ آیت کې د انسان لخوا د الهي امانت منل]]
[[ru:Принятие человеком Божественного аманата в аяте 72 суры Аль-Ахзаб]]
[[ur:سورہ احزاب کی آیت 72 میں انسان کا امانت الٰہی کو قبول کرنا]]

Fatimənin evinə hücum sünni mənbələrində

2026-02-23T05:37:43Z

Translationbot: ترجمه خودکار از ویکی فارسی

{{سوال}}
آیا ماجرای هجوم به خانه حضرت فاطمه(س) در منابع اهل سنت نیز مورد اشاره قرار گرفته است؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{درگاه|فاطمیه}}برخی از [[اهل سنت]] در موضوع زندگی [[حضرت فاطمه(س)|حضرت فاطمه زهرا(س)]]، به عدم وجود سند معتبر درباره ماجرای [[هجوم به خانه حضرت فاطمه(س)|هجوم به خانه ایشان]] و سقط [[محسن بن علی (ع)|محسن بن علی(ع)]] در این واقعه اشاره کرده‌اند. همچنین، تصریح به [[شهادت حضرت فاطمه(س)]] را فاقد مستندات معتبر در منابع تاریخی و روایی می‌دانند. با این وجود، منابع متعددی در میان کتب تاریخی و روایی اهل سنت به مسئله هجوم به خانه حضرت زهرا توسط [[عمر بن خطاب]] و به دستور [[ابوبکر]] اشاره دارد که برخی از آنها مورد وثوق دانشمندان اهل سنت قرار گرفته‌اند.

== هجوم به خانه در منابع اهل سنت ==
در منابع اهل سنت، اعم از منابع تاریخی یا روایی، به ماجرای هجوم به خانه حضرت زهرا(س) اشاره شده است. در ادامه به مهمترین این موارد اشاره می‌شود:
* [[ابن ابی‌شیبه]]، از بزرگان اهل‌سنت (۲۳۵ق) در کتاب ''مصنف فی الاحادیث و الآثار''، روایتی را از هجوم عمربن خطاب به بیت فاطمه زهرا(س) نقل می‌کند: {{متن عربی|حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، نا عُبَیدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا زَیدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِیهِ أَسْلَمَ أَنَّهُ حِینَ بُویعَ لِأَبِی بَکرٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیهِ وَسَلَّمَ کانَ عَلِی وَالزُّبَیرُ یدْخُلَانِ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیهِ وَسَلَّمَ فَیشَاوِرُونَهَا وَیرْتَجِعُونَ فِی أَمْرِهِمْ، فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِک عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ خَرَجَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى فَاطِمَةَ فَقَالَ: «یا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیهِ وَسَلَّمَ، وَاللَّهِ مَا مِنْ أَحَدٍ أَحَبَّ إِلَینَا مِنْ أَبِیک، وَمَا مِنْ أَحَدٍ أَحَبَّ إِلَینَا بَعْدَ أَبِیک مِنْک، وَایمُ اللَّهِ مَا ذَاک بِمَانِعِی إِنِ اجْتَمَعَ هَؤُلَاءِ النَّفَرُ عِنْدَک، أَنْ أَمَرْتُهُمْ أَنْ یحَرَّقَ عَلَیهِمِ الْبَیتُ. قَالَ: فَلَمَّا خَرَجَ عُمَرُ جَاءُوهَا فَقَالَتْ: تَعْلَمُونَ أَنَّ عُمَرَ قَدْ جَاءَنِی وَقَدْ حَلَفَ بِاللَّهِ لَئِنْ عُدْتُمْ لَیحَرِّقَنَّ عَلَیکمُ الْبَیتَ وَایمُ اللَّهِ لَیمْضِینَّ لِمَا حَلَفَ عَلَیهِ…|ترجمه=هنگامى که مردم با ابوبکر بیعت کردند، علی و زبیر در خانه فاطمه به گفتگو و مشاوره پرداخته بودند، این خبربه عمر بن خطاب رسید. او به خانه فاطمه آمد، و گفت: اى دختر رسول خدا! محبوب‌ترین فرد نزد ما پدر تو است و پس از او خودت ولى سوگند به خدا این محبت مانع از آن نیست که اگر این افراد در خانه تو جمع شوند من دستور دهم خانه را بر آن‌ها بسوزانند. این جمله را گفت و بیرون رفت، هنگامى که علی [علیه السلام] و زبیر به خانه بازگشتند، دخت گرامى پیامبر به علی [علیهم السلام] و زبیر گفت: عمر نزد من آمد و سوگند یاد کرد که اگر اجتماع شما تکرار شود، خانه را بر شماها بسوزاند، به خدا سوگند! آنچه را که قسم خورده است انجام مى‌دهد!}}<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المُصَنَّف فی الأحادیث والآثار|سال=1409|نام=عبدالله بن محمد|نام خانوادگی=أبی‌شیبة |ناشر=دارالفکر|جلد=8|صفحه=572|زبان=عربی|مکان=بیروت|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
* [[بلاذری]] (۲۷۹ق)، در کتاب ''[[انساب الاشراف]]'' خود، مطلبی را از ماجرای بیعت‌گیری از حضرت علی(ع) نقل می‌کند، او می‌نویسد: {{متن عربی|بعث أبوبکر عمربن الخطاب إلى علی حین قعد عن بیعته، و قال: ائتنی به بأعنف العنف…|ترجمه=وقتی علی از بیعت با ابوبکر خودداری کرد، ابوبکر، عمربن خطاب را به دنبال وی فرستاد و به او گفت: علی را با بی‌رحمی تمام نزد من بیاور!...}}<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=أنساب الأشراف|سال=1417|نام=أحمد بن یحیی بن جابر|نام خانوادگی= البلاذری|ناشر=دارالفکر|جلد=1|صفحه=587|زبان=عربی|مکان=بیروت|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
* [[بلاذری]] محدث بزرگ اهل سنت نقل می‌کند: ابوبکر به دنبال علی(ع) فرستاد تا بیعت کند؛ ولی علی(ع) از بیت امتناع ورزید. سپس عمر همراه با فتیله (آتش‌زا) حرکت کرد، و با فاطمه در مقابل باب خانه رو به رو شد، فاطمه گفت: ای فرزند خطاب، می‌بینم در صدد سوزاندن خانه من هستی؟! عمر گفت:بلی، این کار کمک به چیزی است که پدرت برای آن مبعوث شده است!<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=انساب الاشراف|سال=1338|نام=احمد بن یحیی|نام خانوادگی=بلاذزی|ناشر=مؤسسة الأعلمی للمطبوعات|صفحه=586|مکان=بیروت - لبنان}}</ref>
*[[ابن قتیله]] می‌نویسد: ابوبکر از کسانی که از بیعت با او سر برتافتند و در خانه علی گرد آمد بودند، سراغ گرفت و عمر را به دنبال آنان فرستاد، او به در خانه علی(ع) آمد و همگان را صدا زد که بیرون بیایند و آنان از خروج از خانه امتناع ورزیدند در این موقع عمر هیزم طلبید و گفت: به خدایی که جان عمر در دست اوست بیرون بیایید یا خانه را با شما آتش می‌زنم، مردی به عمر گفت: ای [[ابا حفص]] (کنیه عمر) در این خانه، فاطمه، دختر پیامبر است، گفت: باشد! ابن قتیله دنباله این داستان را سوزناتر و دردناک‌تر نوشته است، او می‌گوید: عمر همراه گروهی به در خانه فاطمه آمدند، در خانه را زدند، هنگامی که فاطمه صدای آنان را شنید، با صدای بلند گفت: ای رسول خدا پس از تو چه مصیبتهایی به ما از فرزند خطاب و فرزند ابی قحافه رسید، افرادی که همراه عمر بودند هنگامی که صدای زهرا و گریه او را شنیدند برگشتند؛ ولی عمر با گروهی باقی ماند و علی را از خانه بیرون آوردند، نزد ابی بکر بردند و به او گفتند: بیعت کن؛ علی(ع) گفت: اگر بیعت نکنم چه می‌شود؟ گفتند: به خدایی که جز او خدایی نیست، گردن تو را می‌زنیم.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الامامه و السیاسه|سال=1410|نام=عبدالله بن مسلم|نام خانوادگی=ابن‌قتیبه|ناشر=دار الأضواء|صفحه=12|مکان=بیروت - لبنان}}</ref>
*[[محمد بن جریر طبری]] اول (۳۱۰ق) در کتاب ''[[تاریخ طبری]]'' خود، مطلبی را درباره ماجرای هجوم به بیت فاطمه زهرا(س)، نقل می‌کند: {{متن عربی|حدثنا ابن حمید قال حدثنا جریر عن مغیرة عن زیاد بن کلیب قال: «أتى عمر بن الخطاب منزل علی وفیه طلحة والزبیر ورجال من المهاجرین فقال والله لاحرقن علیکم أو لتخرجن إلى البیعة فخرج علیه الزبیر مصلتا بالسیف فعثر فسقط السیف من یده فوثبوا علیه فأخذوه|ترجمه=عمربن خطاب، به درب منزل علی بن ابی طالب(ع) آمد و در خانه طلحه و زبیر و برخی از مهاجرین بودند، فریاد زد: به خدا قسم اگر خارج نشوید و بیعت نکنید، خانه را آتش می‌زنم…}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ الامم والملوک|سال=|نام=أبی جعفر محمد بن جریر|نام خانوادگی= الطبری |ناشر=الاعلمی للمطبوعات|جلد=2|صفحه=443|زبان=عربی|مکان=بیروت|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
*[[طبری]] می‌نویسد: عمر بن خطاب به خانه علی آمد در حالی که گروهی از مهاجران در آنجا گرد آمده بودند. وی رو به آنان کرد و گفت: ربیر از خانه بیرون آمد در حالی که شمشیر کشیده بود. ناگهان پای او لغزید، شمشیر از دستش افتاد و دیگران بر او هجوم آوردند و او را گرفتند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ طبری|سال=303|نام=محمد بن جریر بن یزید|نام خانوادگی=طبری|جلد=2|صفحه=443}}</ref>
*[[ابن عبد ربّه]] (۳۲۸ق) درباره شب هجوم به بیت فاطمه(س)، می‌نویسد: {{متن عربی|اَلَّذِینَ تَخَلَّفُوا عَنْ بَیْعَهِ أبِی‌بَکرٍ… فَأمّا عَلِیٌّ وَ الْعَبّاسُ وَ الزُبَیْرُ فَقَعَدُوا فِی بَیْتِ فاطِمَهَ حَتّی بَعَثَ إلَیْهِمْ أبُوبَکرٍ، عُمَرَ بْنَ الْخَطّابِ؛ لِیُخْرِجَهُمْ مِنْ بَیْتِ فاطِمَهَ، وَ قالَ لَهُ:إنْ أبَوْا فَقاتِلْهُمْ! فَأقْبَلَ عُمَرُ بِقَبَسٍ مِنْ نارٍ عَلی أنْ یُضْرِمَ عَلَیْهِمُ الدّارَ…|ترجمه=آنان که از بیعتِ با ابوبکر سرپیچی کردند…امّا علی و عبّاس و زبیر، در خانه فاطمه تحصّن کردند تا جایی که: ابوبکر، عمر بن خَطّاب را به سراغ آنان فرستاد تا ایشان را از خانه فاطمه بیرون آورد؛ و به او گفت: اگر امتناع ورزیدند، با آنان بجنگ؛ لذا عمر با شعله‌ای از آتش پیش آمد تا خانه را همراه با آنان به آتش کشد.}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=العقد الفرید|سال=1353|نام=|نام خانوادگی=ابن عبد ربّه|ناشر=دارالکتب العلمیه|جلد=3|صفحه=64|زبان=عربی|مکان=قاهره|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
*[[مسعودی]] (۳۴۶ق)<ref group="یادداشت">در مورد شخصیت مسعودی، اختلاف نظرهایی میان پژوهشگران وجود دارد. منابع اهل سنت نشان می‌دهند که او پیرو مذهب سنی بوده است. ذهبی، مسعودی را به عنوان فردی معتزلی معرفی می‌کند و این نکته را در آثار خود از جمله ''سیر أعلام النبلاء'' و ''تذکرة الحفاظ'' آورده است. در مقابل، سبکی در ''الطبقات الشافعیة الکبری'' از او به‌عنوان پیرو مذهب شافعی یاد کرده است. این تنوع دیدگاه‌ها نشان‌دهنده اختلاف نظر در میان منابع تاریخی درباره گرایش مذهبی اوست. (ر.ک. شاهرودی، علی (<bdi>۱۴۰۳</bdi>). «بررسی سند روایت‌های هجوم به خانه فاطمه زهرا در منابع شیعه». ''اسلامیکال''. '''اول''' (۱): <bdi>۶–۴۰</bdi>.)</ref> در کتاب «[[مروج الذهب]]» چنین می‌نویسد: {{متن عربی|وَ کانَ عُروَةُ بنُ الزُبَیرِ یُعَذِّرُ أخاهُ عَبدَاللهِ فِی حَصرِ بَنِـی‌هاشِـمٍ فِی الشِعبِ وَ جَمعِهِ الحَطَبَ لِیُحرِقَهُم وَ یَقُولُ: إنَّما أرادَ بِذلِک ألّا تَنتَشِرَ الکلِمَةُ وَ لایَختَلِفَ المُسلِمُونَ وَ أن یَدخُلُوا فِی الطاعَةِ فَتَکونَ الکلِمَةُ واحِدَةً، کما فَعَلَ عُمَرُبنُ الخَطّابِ بِبَنِی‌هاشِمٍ لَمّا تَأخَّرُوا عَن بَیعَـةِ أبِی‌بَکرٍ، فَإنَّهُ أحضَرَ الحَطَبَ لِیُحرِقَ عَلَیهِم الدارَ.|ترجمه=عروة بن زبیر برادرش عبدالله [بن زبیر بن عوّام] را در محاصره بنی‌هاشم در درّه‌ای [در مکه] و جمع‌آوری کردن او هیزم را برای آتش زدن آنان [در وقایع مربوط به سال‌های دهه ششم و هفتم هجری که آل زبیر به دنبال کسب حکومت بودند]، معذور می‌دانست و می‌گفت: او این کار را برای آن کرد که تفرقه و پراکندگی ایجاد نشود و مسلمانان با هم اختلاف نکنند و آنان (بنی هاشم) نیز به اطاعت او درآیند و در نتیجه با هم متّحد شوند؛ همان‌طور که عمر بن خَطّاب این کار را با بنی هاشم کرد؛ وقتی آنان (امیرمؤمنان علیه‌السّلام و صدّیقه طاهره علیهاالسّلام) از بیعت با ابوبکر درنگ کردند. پس همانا او هیزم فراهم کرد تا خانه را بر آن‌ها بسوزاند.}}<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مروج الذهب|سال=1283|نام=|نام خانوادگی=مسعودی|ناشر=بولاق|جلد=2|صفحه=79|زبان=عربی|مکان=|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
*[[ابراهیم بن محمد جوینی]] (۷۳۰ق)، از علماء اهل سنت، در کتاب «[[فرائد المسطین]]» از [[رسول خدا(ص)]] نقل می‌نماید: {{متن عربی|أنبأنی الشیخ ابوطالب علی بن أنجب بن عبید الله بن الخازن عن کتاب الامام برهان الدین أبی الفتح ناصر بن أبی المکارم المطرزی عن أبی المؤید ابن الموفق، أنبانا علی بن أحمد بن موسی الدقاق قال: أنبانا محمد ابن أبی عبدالله الکوفی، قال: أنبانا موسى بن عمران النخعی، عن عمه الحسین بن یزید النوفلی، عن الحسن بن علی بن أبی حمزة، عن أبیه، عن سعید بن جبیر، عن ابن‌عباس، قال: إن رسول‌الله صلى الله علیه وآله قال: «... وأما ابنتی فاطمة، فإنها سیدة نساء العالمین من الاولین والآخرین، وهی بضعة منی، و… إنی لما رأیتها ذکرت ما یصنع بها بعدی، کأنی بها وقد دخل الذل بیتها، وانتهکت حرمتها، وغصبت حقها، ومنعت إرثها، وکسر جنبها، وأسقطت جنینها، وهی تنادی: یا محمداه، فلا تجاب، وتستغیث فلا تغاث، فلا تزال بعدی محزونة مکروبة باکیة،... ثم یبتدئ بها الوجع فتمرض… فتقول عند ذلک: یا رب، إنی قد سئمت الحیاة، وتبرمت بأهل الدنیا، فألحقنی بأبی. فیلحقها الله عز وجل بی، فتکون أول من یلحقنی من أهل بیتی، فتقدم علی محزونة مکروبة مغمومة مغصوبة مقتولة، فأقول عند ذلک: اللهم العن من ظلمها، وعاقب من غصبها، وأذل من أذلها، وخلد فی نارک من ضرب جنبها حتى ألقت ولدها، فتقول الملائکة عند ذلک: آمین…»|ترجمه=ابن‌عباس می‌گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: و اما دخترم فاطمه، سرور زنان جهان هستی است از آغاز تا فرجام و پاره تن من است… چون او را می‌بینم که ذلت و خواری به خانه‌اش ره یافته، حرمتش شکسته، حقش غصب شده، از ارثش منع گشته، پهلویش شکسته، جنین او سقط می‌گردد و او ندا می‌دهد: وا محمدا! لیکن جوابی نمی‌شنود. دادرسی می‌طلبد، کسی به فریادش نمی‌رسد، او بعد از من همواره غمگین و گریان است… از اهل‌بیتم او نخستین کسی است که به من پیوندد. نزدم می‌آید در حالی که محزون، ناراحت غمدیده و حقش سلب شده و مقتول (شهید) است. در آن هنگام رسول خدا صلی الله علیه و آله گفت: هر که به او ظلم کرده، لعنت کن و هر که حق او غصب کرده، عذاب کن، آن که به او اهانت کرده، خوار ساز و آن که به پهلویش چنان زده که فرزند خویش افکنده، در آتشت جاودان ساز. ملائکه هم می‌گوینند: آمین.}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=فَرائدُ السِّمْطَیْن فی فَضائل المُرْتَضی و البَتول و السِّبْطَیْن و الأئمّة مِن ذُرّیتهم |سال=1428|نام=ابراهیم |نام خانوادگی=جوینی خراسانی|ناشر=دارالحبیب|جلد=2|صفحه=34|زبان=عربی|مکان=قم|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
*[[ابوالفداء]] (۷۳۲ق)، تاریخ‌نویس اهل‌سنت، درباره مسئله ماجرای بیعت گرفتن از [[حضرت علی(ع)]] چنین می‌نویسد: {{متن عربی|وکذلک تخلف عن بیعه أبی بکر أبو سفیان من بنی أمیه ثم إن أبا بکر بعث عمر بن الخطاب إِلى علی ومن معه لیخرجهم من بیت فاطمه رضی الله عنها، وقال: إِن أبوا علیک فقاتلهم. فأقبل عمر بشیء من نار على أن یضرم الدار، فلقیته فاطمه رضی الله عنها وقالت: إِلى أین یا ابن الخطاب؟ أجئت لتحرق دارنا؟ قال: نعم.|ترجمه=و از جمله کسانی که از بنی امیه با ابوبکر بیعت نکرد، ابوسفیان بود. ابابکر عمربن خطاب را مأمور کرد تا به جانب علی [علیه السلام] برود و او را به همراه یارانش، از خانه فاطمه زهرا(س) خارج کند. ابوبکر دستور می‌دهد, اگر آنها نپذیرفتند، با آنها پیکار و جنگ کن. سپس عمربن خطاب مشعلی را تهیه کرد تا با آن خانه را به آتش بکشد؛ و با این حال به درب منزل فاطمه زهرا [سلام الله علیها] آمد. در این هنگام فاطمه زهرا [سلام الله علیها] فرمودند: چه می‌کنی ای پسر خطاب؟ آیا می‌خواهی خانه ما [اهل بیت] را آتش بزنی؟ عمر گفت: بله!}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المختصر فی أخبار البشر|سال=|نام=|نام خانوادگی=أبو الفداء|ناشر=انتشارات المطبعه الحسینیه المصریه|جلد=1|صفحه=۱۶۴|زبان=عربی|مکان=قاهره|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
* [[عمر رضا کحاله]] (۱۴۰۸ق) از محققین و نویسندگان مشهور اهل سنت است در کتاب ''[[اعلام النساء]]'' خویش، بعد از نقل روایت [[ابن قتیبه]] در کتاب ''[[الامامة و السیاسة]]''، بیان می‌دارد: {{متن عربی|وقال عمر: والذى نفس عمر بیده لتخرجنّ أو لأحرقنّها على من فیها! فقیل له: یا أباحفص إنّ فیها فاطمه!! فقال: وإن.|ترجمه=عمر گفت: قسم به کسی که جان عمر در دست اوست، یا بیرون می‌آیید یا خانه را با هرکس که در آن است، به آتش می‌کشم!» به او گفته شد: «ای اباحفص، در آن خانه فاطمه است!» او پاسخ داد: «حتی اگر فاطمه باشد!}}<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=أعلام النساء|سال=1283|نام=عمر رضا |نام خانوادگی=کحاله|ناشر=موسسه الرساله|جلد=۴|صفحه=۱۱۴|زبان=عربی|مکان=|ویرایش=|پیوند=}}</ref>

==دیدگاه علمای اهل سنت ==
با وجود انکار تعدادی از دانشمندان اهل‌سنت نسبت به وجود احادیث و خبرهای معتبر در منابع شیعی برای اثبات هجوم به خانه حضرت زهرا(س) اما در منابع اهل سنت نیز در احادیث و گزارش‌های متعددی به ماجرای شهادت حضرت زهرا و هجوم به خانه ایشان اشاره شده است. در ادامه دیدگاه برخی از علمای اهل سنت مورد اشاره قرار می‌گیرد:
*[[ابن ابی‌الحدید معتزلی]] (۶۵۶ ق) از استاد خود، ابوجعفر النقیب، نقل می‌کند که مطلبی درباره سقط شدن [[محسن بن علی(ع)]] بیان کرده است. او در این روایت چنین می‌گوید: {{متن عربی|إذا کانَ رَسُولُ اللهِ صلّی الله علیه وآله أباحَ دَمَ هَبّارِ بنِ الأسوَدِ، لِأنَّهُ رَوَّعَ زَینَبَ فَألقَت ذا بَطنِها، فَظَهَرَ الحالُ أنَّهُ لَو کانَ حَیّاً لَأباحَ دَمَ مَن رَوَّعَ فاطِمَةَ حَتّی ألقَت ذا بَطنِها.» فَقُلتُ: أروِی عَنک مایَقُولُهُ قَومٌ: «إنَّ فاطِمَةَ رُوِّعَت فَألقَت المُحسِنَ.»؟ فَقالَ: «لاتَروِهِ عَنِّی وَ لا تَروِ عَنِّی بُطلانَهُ، فَإنِّی مُتَوَقِّفٌ فِی هذا المَوضِعِ|ترجمه=هنگامی‌که [در فتح مکه] رسول خدا صلّی الله علیه وآله به کشتن هبّار بن اسود اجازه داده بود؛ به سبب آن که وی، زینب [دخترخوانده رسول خدا صلّی الله علیه وآله و از زنان مسلمان] را ترسانید، به صورتی که زینب فرزندی را که در شکم خود داشت، سقط کرد؛ پس روشن است که اگر آن حضرت زنده بود، حتماً مباح می‌کرد خون کسی را که فاطمه[علیهاالسّلام] را ترساند تا آن‌جا که فرزندی را که در بطنش داشت، سقط نمود.» [ابن ابی الحدید می‌گوید:] گفتم: آیا از تو روایت کنم قول آن گروه را که می‌گویند: «فاطمه [علیهاالسّلام] ترسانده شد پس محسن را سقط کرد.»؟ پس [استاد] پاسخ می‌گوید: «از من روایت نکن و بطلان این ماجرا را نیز از قول من نقل ننما؛ چرا که من در این موضوع توقّف کرده‌ام [و سکوت اختیار می‌کنم!].}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید|سال=|نام=|نام خانوادگی=ابن ابی‌الحدید|ناشر=اسماعیلیان|جلد=14|صفحه=193|زبان=عربی|مکان=|ویرایش=|پیوند=}}</ref> ابوجعفر النقیب با مقایسه ماجرای سقط محسن بن علی(ع) و حادثه زینب بنت رسول(ص)، بر مظلومیت فاطمه زهرا(س) تأکید دارد. او به شباهت میان این دو حادثه اشاره کرده است که اهل سنت مرگ زینب را شهادت می‌دانند، در حالی که فاطمه زهرا(س) که سه ماه پس از سقط فرزندشان وفات کردند، غالباً شهیده محسوب نمی‌شوند. این مقایسه، رویکرد نابرابر اهل سنت در این وقایع را نشان می‌دهد.<ref>{{یادکرد ژورنال|نام۱=علی|نام خانوادگی۱=شاهرودی|سال=1403|دوره=اول|شماره=1|عنوان=بررسی سند روایت‌های هجوم به خانه فاطمه زهرا در منابع شیعه|صفحه=6-40|ژورنال=اسلامیکال}}</ref>
*[[حسن فرحان المالکی]]، یکی از اندیشمندان سنی مذهب معاصر است که درباره ماجرای هجوم می‌نویسد: {{متن عربی|ولکن حزب علی کان أقل عند بیعة عمر منه عند بیعة أبی بکر الصدیق نظراً لتفرقهم الأول عن علی بسبب ما رواه من بوادر الفتنهٔ آلتی انتهت بمداهمة بیت فاطمة فی أول عهد أبی بکر وإکراه بعض الصحابة الذین کانوا مع علی على بیعة أبی بکر فکانت لهذه الخصومة والمداهمة (وهی ثابتة بأسانید صحیحة) ذکرى مؤلمة لا یحبون تکرارها.|ترجمه=طرفداران علی [علیه‌السلام] در زمان بیعت با عمر، کمتر از زمان بیعت با ابوبکر بودند؛ چون در آغاز خلافت ابوبکر فتنه‌ای صورت گرفت که در نهایت موجب هجوم به خانه فاطمه [سلام‌الله‌علیها] شد و به همین جهت بعضى از صحابه از بیعت با ابوبکر اکراه داشتند. این مدعا با سندهاى صحیحى که وجود دارد، ثابت شده است و خاطره دردناکی است که تکرار آن را دوست ندارند.}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=قراءة فی کتب العقائد المذهب الحنبلی نموذجا|سال=1430|نام=حسن بن فرحان|نام خانوادگی=المالکی|ناشر=مرکز دراسات التاریخیهٔ |جلد=|صفحه=46|زبان=عربی|مکان=|ویرایش=|پیوند=}}</ref> حسن فرحان در پاورقی همین عبارت، می‌نویسد: {{متن عربی|کنت أظن المداهمة مکذوبة لا تصح، حتى وجدت لها أسانید قویة منها ما أخرجه ابن أبی شیبة فی المصنف بسند صحیح عن أسلم مولى عمر وغیر ذلک.|ترجمه=من در ابتدا فکر مى‌کردم قصه هجوم دروغ است و صحت ندارد؛ تا این که سند محکم برای آن پیدا کردم؛ از جمله روایتی که ابن أبی شیبه در کتاب المصنف خود با سند صحیح از اسلم غلام عمر نقل کرده است}}.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=قراءة فی کتب العقائد المذهب الحنبلی نموذجا|سال=1430|نام=حسن بن فرحان|نام خانوادگی=المالکی|ناشر=مرکز دراسات التاریخیهٔ |جلد=|صفحه=46|زبان=عربی|مکان=|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
*[[سید حسن حسینی]] بعد از بیان بخشی از روایت منقول از ابن‌شیبه درباره تهدید عمربن خطاب نسبت به خانه فاطمه زهرا(س) در خصوص آتش‌زدن آن خانه، در معرفی منبع روایتش چنین می‌آورد که: {{متن عربی|مصنف ابن أبی شیبة وإسناده صحیح. فهذا هو الثابت الصحیح، والذی ینسجم مع روح ذلک الجیل وتزکیة الله له|ترجمه=مصنف ابن ابی شیبه، است و سند این روایت هم صحیح است. این آن چیزی است که در مورد دیدگاه خلیفه دوم نسبت به حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها ثابت و صحیح است.}}<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=موسوعهٔ الحسن و الحسین|سال=|نام=سید حسن|نام خانوادگی=حسینی|ناشر=الریان|جلد=|صفحه=191|زبان=عربی|مکان=|ویرایش=|پیوند=}}</ref>
*[[عبدالفتاح عبد المقصود]] و کتاب [[الامام علی]]، وی هجوم به خانه وحی را در دو مورد از کتاب خود آورده است و ما به نقل یکی از آنها بسنده می‌کنیم: قسم به کسی که جان عمر در دست اوست یا باید بیرون بیایید یا خانه را بر ساکنانش آتش می‌زنم. عدّه ای که از خدا می‌ترسیدند و پس از پیامبر(ص) رعایت منزلت او را می‌کردند گفتند: ابا حفص، فاطمه در این خانه است. بی پروا فریاد زد: باشد. نزدیک شد، در زد، سپس بر در کوبید و وارد خانه شد. علی(ع) پیدا شد… طنین صدای زهرا در نزدیکی مدخل بلند شد… این ناله استغاثه او بود … .<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=علی بن ابی طالب|نام=عبدالفتاح|نام خانوادگی=عبدالمقصود|ناشر=مکتبة الروضة الحیدریة|جلد=4|صفحه‌ها=277-276}}</ref>
*[[مسعودی در مروج الذهب]] می‌نویسد:«آنگاه که ابوبکر در حال احتضار بود چنین گفت: سه چیز انجام دادم و تمنّا می‌کردم که ای کاش انجام نمی‌دادم؛ یکی از آن سه چیز این بود: «فوددت أنّی لم أکن فتّشت بیت فاطمة و ذکر فی ذلک کلاما کثیرا؛ آرزو می‌کردم ای کاش حرمت خانه زهرا را هتک نمی‌کردم. وی در این مورد سخن زیادی گفته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مروج الذهب|سال=1409|نام=علی بن حسین|نام خانوادگی=مسعودی|ناشر=مؤسسة دار الهجرة|جلد=2|صفحه=301|مکان=قم - ایران}}</ref>
*[[ذهبی]] در کتاب [[میزان الاعتدال]] از [[محمد بن احمد کوفی]] حافظ نقل می‌کند که در محضر احمد بن محمد معروف به بن ابی دارم، محدّث کوفی این خبر خوانده شد:«إنّ عمر رفس فاطمة حتّی أسقطت بمحسن؛ عمر لگدی بر فاطمة زد و او فرزندی که در رحم به نام محسن داشت سقط کرد»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=میزان الاعتدال|نام=محمد بن احمد|نام خانوادگی=ذهبی|ناشر=دار الفکر|صفحه=139|مکان=بیروت - لبنان}}</ref>
*[[ابن ابی الحدید]] می‌نویسد:[[محمد بن یزید بن عبد الاکبر بغدادی]] ادیب، و نویسنده معروف و صاحب آثار مشهور، در کتاب [[الکامل]]، از عبد الرحمن بن عرف داستان آرزوهای خلیفه را می‌نویسد، و چنین یادآورد می‌شود: «وددت أنّی لم أکن کشفت عن بیت فاطمة و ترکته و لو أغلق علی الحرب».<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح نهج البلاغه|سال=1363|نام=عبد الحمید بن هبه الله|نام خانوادگی=ابن ابی الحدید|ناشر=مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی (ره)|جلد=2|صفحه=46|مکان=قم - ایران}}</ref>
*[[ابراهیم بن سیار]] نظام معتزلی که به دلیل زیبایی کلامش در نظم و نشر به نظام معروف شده است در کتابهای متعددی، واقعه بعد از حضور در خانه فاطمه(س) را نقل می‌کند، او می‌گوید:«إنّ عمر ضرب بطن فاطمة یوم البیعة حتّی ألقت المحسن من بطنها؛ عمر در روز اخذ بیعت برای ابی بکر بر شکم فاطمه زد، او فرزندی که در رحم داشت و نام او را محسن نهاده بودند، سقط کرد!<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الوافی بالوفیات|سال=1420|نام=خلیل بن ایبک|نام خانوادگی=صفدی|ناشر=دار إحیاء التراث العربی|جلد=6|صفحه=17|مکان=بیروت لبنان}}</ref>
*[[ابن عبد ربّه اندلسی]] مؤلف کتاب [[العقد الفرید]] در کتاب خود از عبد الرحمن بن عوف نقل می‌کند:من در بیماری ابی بکر بر او وارد شدم تا از او عیادت کنم، او گفت: آرزو می‌کنم که ای کاش سه چیز را انجام نمی‌دادم و یکی از آن سه چیز این است: کاش خانه فاطمه را نمی‌گشودم، هر چند آنان برای نبرد در خانه را بسته بودند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عقد الفرید|سال=1407|نام=احمد بن محمد|نام خانوادگی=ابن عبد ربه|ناشر=دار الکتب العلمیة|جلد=4|صفحه=93|مکان=بیروت - لبنان}}</ref>
*[[طبرانی]] نقل می‌کند:ابوبکر به هنگام مرگ اموری را تمنا کرد و گفت: ای کاش سه چیز را انجام نمی‌دادم، سه چیز را انجام می‌دادم و سه چیز را از رسول خدا سؤال می‌کردم: «أمّا الثّلاث اللّائی وددت أنّی لم أفعلهنّ، فوددت أنّی لم أکن أکشف بیت فاطمة و ترکته…» آن سه چیزی که آرزو می‌کنم که ای کاش انجام نمی‌دادم، آرزو می‌کنم ای کاش حرمت خانه فاطمه را هتک نمی‌کردم و آن را به حال خود واگذار می‌کردم!<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=معجم کبیر طبرانی|نام=سلیمان بن احمد|نام خانوادگی=طبرانی|ناشر=مکتبة ابن تیمیة|صفحه=62|مکان=قاهره - مصر}}</ref>
*[[ابو عبید]]، [[قاسم بن سلام]] در کتاب [[الاموال]] که مورد اعتماد فقهای اهل سنت است، می‌نویسد:[[عبد الرحمن بن عوف]] می‌گوید: در بیماری ابوبکر برای عیادت به خانه او رفتم. پس از گفتگوی زیاد گفت: ای کاش سه چیز را که انجام داده‌ام، انجام نمی‌دادم، ای کاش سه چیز را که انجام نداده‌ام، انجام می‌دادم. همچنین آرزو می‌کنم سه چیز را از پیامبر سؤال می‌کردم؛ یکی از آن سه چیزی که انجام داده‌ام و آرزو می‌کنم ای کاش انجام نمی‌دادم این است که: «وددت أنّی لم أکشف بیت فاطمة و ترکته و إن أغلق علی الحرب؛ ای کاش پرده حرمت خانه فاطمه را نمی‌گشودم و آن را به حال خود وا می‌گذاشتم، هر چند برای جنگ بسته شده بود. ابو عبید هنگامی که به آنجا می‌رسد به جای جمله: «لم أکشف بیت فاطمة و ترکته …» می‌گوید: «کذا و کذا» و اضافه می‌کند من مایل به ذکر آن نیستم. ابو عبید هر چند روی تعصّب مذهبی یا علّت دیگر از نقل حقیقت سر برتافته؛ ولی محققان کتاب الاموال در پاورفی می‌گویند: جمله‌های حذف شده در کتاب [[میزان الاعتدال]] وارد شده است، افزون بر آن، طبرانی در [[معجم]] خود و [[ابن عبد ربّه]] در [[عقد الفرید]] و افراد دیگر جمله‌های حذف شده را آورده‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عقد الفرید|سال=1407|نام=احمد بن محمد|نام خانوادگی=ابن عبد ربه|ناشر=دار الکتب العلمیة|جلد=4|صفحه=93|مکان=بیروت - لبنان}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الاموال|نام=احمد بن نصر|نام خانوادگی=داوودی|ناشر=نشر کلیات ازهریة|صفحه=144|مکان=بیروت|فصل=پاورقی 4}}</ref>

==منابع==
{{پانویس|۲}}
{{شاخه
| شاخه اصلی = تاریخ و سیره
| شاخه فرعی۱ = تاریخ و سیره معصومان
| شاخه فرعی۲ = حضرت فاطمه
| شاخه فرعی۳ =
}}
{{ارزیابی
| شناسه =
| عکس =
| درگاه =
| ادبیات =
| پیوند =
| ناوبری =
| تغییرمسیر =
| ارجاعات =
| ارزیابی کمی =
| ارزیابی کیفی =
| اولویت = ج
| کیفیت = خوب
}}
{{پایان متن}}

[[رده:خلافت امام علی]]

[[ar:الهجوم على بيت فاطمة الزهراء في مصادر أهل السنة]]
[[bn:সুন্নি সূত্রে ফাতিমা জাহারার বাড়িতে আক্রমণ]]
[[en:Attack on Fatima's house in Sunni sources]]
[[es:Ataque a la casa de Fátima en fuentes sunitas]]
[[fa:هجوم به خانه حضرت فاطمه در منابع اهل سنت]]
[[fr:L'attaque de la maison de Fatima dans les sources sunnites]]
[[ms:Serangan ke atas rumah Fatimah dalam sumber-sumber Ahli Sunah]]
[[ps:په سني سرچينو کې پر حضرت فاطمه د کور برید]]
[[ru:Нападение на дом Фатимы в суннитских источниках]]
[[ur:اہل سنت کے مآخذ میں حضرت فاطمہ کے گھر پر حملہ]]

Qurani-Kərimi əzbərləməyin təsirləri

2026-02-22T19:43:38Z

Translationbot: ترجمه خودکار از ویکی فارسی

{{شروع متن}}
{{سوال}}
ما هي آثار حفظ القرآن؟ وهل ورد ذكر حفظ القرآن في الروايات؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
{{بوابة|القرآن}}

'''حفظ القرآن''' له آثار وبركات كثيرة، منها: مصاحبة الملائكة؛ شرف الأمة وعظمتها؛ الأمان من عذاب الله؛ مغفرة الذنوب؛ الأجر المضاعف؛ الوصول إلى مقام الشفاعة؛ الدرجات في الجنة؛ أجر كالأنبياء؛ الهداية؛ تقوية الذاكرة.

== حفظ القرآن توفيق إلهي ==
[[القرآن الكريم والتعريف بأهدافه|القرآن]] هو أعظم وأسمى هدية من الله للبشر، وحفظه سيكون من التوفيقات الإلهية التي لا تشمل كل أحد. المداومة على تلاوة القرآن وحفظه عامل لكثير من التوفيقات والبركات الإلهية، ومن اعتاد على تلاوة القرآن وحفظه وتدبر مفاهيمه، فلن ينساها.<ref>محمود جويباري، آموزش حفظ قرآن، ص 11.</ref>

== آثار وبركات حفظ القرآن الكريم ==
[[حفظ القرآن]] له آثار وبركات، نذكر بعضها:

* '''مصاحبة الملائكة:''' مصاحبة [[الملائكة]] من الآثار الأخروية لحفظ القرآن الكريم. يقول [[الإمام الصادق (ع)|الإمام الصادق (ع)]]: {{متن عربي|حافظ القرآن العامل به مع السفرة الكرام البررة.}} <ref>الكليني، محمد بن يعقوب، الكافي، طهران، دار الكتب الإسلامية، الطبعة الرابعة، 1407 هـ، ج2، ص603.</ref>
* '''شرف الأمة وعظمتها:''' قال الإمام الصادق (ع) إن حافظ القرآن سيكون من عظماء الأمة: {{متن عربي|أشراف أمتي حملة القرآن وأصحاب الليل.}} <ref>ابن بابويه، محمد بن علي، من لا يحضره الفقيه، ترجمة: غفاري، علي أكبر وغفاري، محمد جواد وبلاغي، صدر، طهران، نشر صدوق، الطبعة الأولى، 1367 ش، ج6، ص346.</ref>
* '''الأمان من عذاب الله:''' في الروايات وعود بالأمان من عذاب الله لحفظة القرآن. يقول [[أمير المؤمنين (ع)|أمير المؤمنين (ع)]]: {{متن عربي|اقرأوا القرآن واستظهروه، فإن الله تعالى لا يعذب قلباً وعى القرآن.}} <ref>المجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، بحار الأنوار، بيروت، دار إحياء التراث العربي، الطبعة الثانية، 1403 هـ، ج89، ص19.</ref>
* '''مغفرة الذنوب:''' شمول المغفرة الإلهية من الخصائص والآثار الأخرى لحفظ القرآن، وقد ورد في رواية عن النبي الأكرم (ص): {{متن عربي|من قرأ القرآن عن ظهر قلب وظن أن الله تعالى لا يغفر له، فهو ممن استهزأ بآيات الله.}} <ref>النوري، حسين، مستدرك الوسائل، قم، مؤسسة آل البيت عليهم السلام، 1408 هـ، ج4، ص269.</ref>
* '''الأجر المضاعف:''' ذكر أجر مضاعف لمن يسعى لحفظ القرآن. قال الإمام الصادق (ع): {{متن عربي|من اجتهد في تعلم القرآن وكان حفظه عليه شديداً لقلة حفظه فله أجران.}} <ref>الكليني، محمد بن يعقوب، الكافي، طهران، دار الكتب الإسلامية، الطبعة الرابعة، 1407 هـ، ج2، ص606.</ref>
* '''الوصول إلى مقام الشفاعة:''' قبول شفاعة حافظ القرآن لأفراد عائلته من الوعود التي أعطيت لهؤلاء الأشخاص. قال النبي محمد (ص): {{متن عربي|من قرأ القرآن حتى يحفظه، أدخله الله الجنة، ويقبل شفاعته في عشرة من أهل بيته قد وجبت لهم النار.}} <ref>الطبرسي، فضل بن حسن، مجمع البيان في تفسير القرآن، ترجمة: مجموعة من المترجمين، طهران، فراهاني، الطبعة الأولى، ج1، ص30.</ref>
* '''الدرجات في الجنة:''' التمتع بأعلى درجات الجنة هو وعد أخروي آخر لحفظة القرآن. روي عن النبي الأكرم (ص): {{متن عربي|درجات الجنة بعدد آي القرآن، فإذا دخل صاحب القرآن الجنة قيل له اقرأ وارق، فإن لكل آية درجة، فليس فوق درجة حافظ القرآن درجة.}} <ref>المجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، بحار الأنوار، بيروت، دار إحياء التراث العربي، الطبعة الثانية، 1403 هـ، ج89، ص22.</ref>
* '''أجر كالأنبياء:''' قيل إن حفظة القرآن يكسبون أجراً كأجر الأنبياء. قال النبي الأكرم (ص) لسلمان الفارسي: {{متن عربي|يا سلمان،... إن خير العباد عند الله بعد الأنبياء العلماء، ثم القراء والحافظون للقرآن. إنهم يموتون كما يموت الأنبياء، ويحشرون معهم من القبور، ويمرون معهم على الصراط، ويأخذون أجرهم (من الله).}} <ref>المجلسي، محمد باقر بن محمد تقي، بحار الأنوار، بيروت، دار إحياء التراث العربي، الطبعة الثانية، 1403 هـ، ج89، ص17.</ref>
* '''الهداية:''' يقول الإمام علي (ع): {{متن عربي|ما جالس هذا القرآن أحد إلا قام عنه بزيادة أو نقصان: زيادة في هدى أو نقصان من عمى.}} <ref>الشريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغة، قم، هجرت، الطبعة الأولى، 1414 هـ، ص252، الخطبة 176.</ref>
* '''تقوية الذاكرة:''' من مميزات حفظ القرآن الكريم تقوية الذاكرة أثناء حفظ القرآن، وقد أشير إلى ذلك في الروايات.<ref>ابن بابويه، محمد بن علي، من لا يحضره الفقيه، قم، دفتر انتشارات إسلامي، الطبعة الثانية، 1413 هـ، ج4، ص365.</ref> <ref>الطوسي، محمد بن الحسن، تهذيب الأحكام، طهران، دار الكتب الإسلامية، الطبعة الرابعة، 1407 هـ، ج4، ص191.</ref> وبما أن حفظ هذا الكتاب السماوي يعتمد على التكرار المستمر وكثرة تلاوته، فإن حفظ القرآن بطبيعة الحال سيقوي الذاكرة أيضاً.<ref>حسيني، مجتبى، سيماي حافظان نور، ص 47 إلى 53 و 61 إلى 65.</ref>

== للمزيد من الدراسة ==
* آثار حفظ القرآن ودرك مفاهيم آن؛ منصوره مسلمي، مهديه به نژادفر
* كتاب حفظ قرآن و آثار روان شناختي آن؛ مصطفى عباسي مقدم، محمدرضا تمنايي فر، عصمت كاشي

{{پایان پاسخ}}

== المصادر ==
{{حواشي|2}}
{{فرع
| فرع رئيسي = علوم ومعارف القرآن
| فرع فرعي1 =
| فرع فرعي2 =
| فرع فرعي3 =
}}
{{تكملة مقال
| معرف = تم
| عناوين = تم
| تحرير = تم
| ربط = تم
| تصفح =
| فهرس =
| إعادة توجيه = تم
| مراجع =
| مراجعة كمية = تم
| مراجعة =
| إكمال =
| أولوية = ب
| جودة = ب
}}
{{پایان متن}}

[[تصنيف:قواعد عربية]]

[[ar:تأثيرات حفظ القرآن]]
[[bn:কুরআন মুখস্থ করার প্রভাব]]
[[en:Effects of Quran memorization]]
[[es:Efectos de la memorización del Corán]]
[[fa:تاثیرات حفظ قرآن]]
[[fr:Impacts de la mémorisation du Coran]]
[[ms:Kesan menghafal Al-Quran]]
[[ps:اغېزې د قرآن حفظولو]]
[[ru:Влияние заучивания Корана наизусть]]
[[ur:حفظ قرآن کے اثرات]]